Payong

Chapter 2
Part 7

Madilim ang kalangitan, basa ang lansangan, maraming mga tao. Ito’y ginalugod ko at nilakbay ko ang kahabaan ng kalsadang iyon, mga nagsisikipang daan na naroroon ang samut-saring mga tinda, pananamit at pagkain. Ang mga paa ko’y basa na habang malakas ang hangin, ang kaisipan ko’y nahalina na sa kahahanap sa kanya, ang pitaka ko’y kakaunti ang laman. Sa lansangan ay nagmumula ang paghahanap ng mga bagay-bagay na wari ay hindi makita ngunit idalangin mo, may mahahanap ka rin ngunit minsan ang tadhana ay sadyang mapagbiro at mapaglaro, hinahawakan ang palad, ginuguhit ang mga linya at ang mga mata mo’y maging mulat man ay sarado sila. Ang lahat ay kakaiba, ang lahat ay may nakalaang oras, may simula at katapusan. Halika at ako’y samahan kung saan ako’y dumalaw at tinahak ang lugar na iyon. Naririnig mo ba ang ihip ng hanging dala ang ambon sa langit, maging ang hampas nito sa iyong payong, ang lamig na dumadapo sa iyong damit, ang bawat galaw nila na kung iyong papansinin ay minamadali ang oras. Bawat patak ay kapansin pansin, ang itsura nito ay tubig lang. Hinanap ko sya sa loob ng simbahan, nilibot ko ang pintuang daan papalabas at papasok, hanggang sa aking makita ang matagal ko nang inisip. Walang pagdadalawang isip nang siya’y aking lapitan, walang panganib na nakaambang, ngunit ang balakid na panahon ay hirang na. Hinabol ko siya at muntik na magkalayo ng landas, ngunit ang aking mga mata ay nagbadya ng kagandahan. Hindi ko alam ang sasabihin ko, parang isang estudyanteng hindi alam ang isusulat sa papel at nang ako’y naglakad na ay sinabi ko ang mga bagay na ukol sa kanya at sa akin. Sinamahan ko siyang mamili ng damit para sa araw ng wika at nang magkagayon ay naisip naming umuwi at tumuloy sa kanyang tirahan. Isang guro sa elementarya ang aking nakilala at nakasama ng araw na iyon ngunit ako’y nakikipag-usap lang sa ordinaryong tao na walang pinagkaiba sa alin mang tao sa lupa, naisip naming sumakay ng kalesa dahil sa may kalayuan din ang kanyang tirahan at habang kami ay nag-uusap, biglang umulan ng malakas, umihip ang hangin at ako’y nabasa.Nang kami ay makauwi na, inihanda namin ang mga pagkain at sinayang mga oras doon, nagkwentuhan at inalam ang mga bagay-bagay. Habang kami ay nagkakasiyahan sa kwartong iyon, makalipas ang oras, biglang may kumatok at kagad na pinagbuksan naman ng pinto ng guro na aking kasama, nagsabi ang matandag babae, “ipagpaumanhin mo ang aking panghihimasok ngunit hindi ko pinahihintulutang tumuloy ang mga lalaki dito”. Sa sandali pa’y napilitan akong umalis na at samantalang gabi na nang oras ding iyon. Ako’y sinuyo ng panahon, ako’y inasar ng malamig na ihip ng hangin at mga ambon, pinaglalaruan ng ulap at tinaksil ng gabi. Nagpaalam ako at umalis ng bahay, tinahak namin ang daan at narito nanaman ang bagay na di kaaya-aya gaya ng aking binanggit sa una. Tumigil kami sa sandali at nagpalitan ng salita na kakaunti lamang, ngunit ayaw papigil ang ulan, ang hangin, ang gabi kung kaya’t minarapat kong ihatid sya karwahe at upang maunang umuwi sa kanyang tirahan. Sinusubukan ng panahon ang aking pasensya ngunit ang pagtitiis ay naririto sa akin, anung magagawa sa akin ng panahon kung aking mapaglilingkurang mabuti ang bagay na ninanais ko. Muli ko nanamang tinahal ang malayo at mahabang daan at sumakay sa karwahe, ako’y tulala at walang imik, walang pinansin na anumang bagay sa paligid, maging ang mga bagay na naging kaaya-aya sa aking pita ay hindi ko pinansin ngunit bakit, bakit ganun ang aking inasal sa aking paguwi. Bitbit ang payong nang siya’y aking kausap hanggang sa paghatid at ito’y aking panilbing magandang loob sa kanya. Hindi ko na alam kung ano ang huling magiging asal nang ako’y makauwi na, tila balisa at hindi alam ang gagawin ant habang sinusulat ko itong mga ito ay ganun parin sa ilalim ng gabi ant ang payong ang hawak ko nang ako’y naging malungkot sa araw na iyon.

Ang aking tula sa aking unang pag-ibig

Chapter 2
Part 6

At nang maalala ko ang aking nakalipas na pag-ibig, ang aking unang pag-ibig, naalala ko ang mga nakaraang nakalipas na ako’y nasa disenteng pananamit, nang siya’y aking makilala, naglalagablab na damdamin, ang mga oras ay hindi sinasayang maging sa umaga, sa tanghali, sa hapon hanggang sa sumapit ang kabilugan at liwanag ng buwan. Naalala ko rin na sa bawat dagok ng masamang kapalaran, sa kapuotan man o kabaitan, binatid ko na sa bawat galit o puot sa damdamin ay lilipas din. Naalala ko na sa aking unang pag-ibig ay may dala-dala akong isang rosas, isang matinik at mapulang rosas na isinasaysay ang batid ng aking pag-ibig, ang mga bagay na hadlang sa amin na siyang binabasag ko, ang tamang pananawang magsabi ng salitang “mahal kita” na tila ginto sa aking pananaw at sa huli ay tinula ko ang tulang ito….

Gaano nga ba katimbang ang magsabi ng, “Mahal Kita”

Ako’y gagamit ng aking maitim na kabayo

at hahamak sa mga kailaliman ng mga matataas na ulap.

Ito’y bunga ng aking pusong nasasadlak

sa iisang bunga na maaari kong pitasin at malasap.

Sa giliw kong ito o tila ang puso’y sumigla

ako nga ba’y isang bulag na may mata

o aking hinahanaphanap ang di nakikita?

Tila isang lathalain na nasusulat sa dingding na di’ mabasa

na siyang nais mabigkas ang hindi mabigkas.

Anong makatutulong sa akin na ito’y masabi?

Malibang ako’y gumawa ng hagdan upang masungkit ang bungang di pa umiibig.

Ako’y maparirito sa iyo na waring magnanakaw

sa kaibuturan ng iyong mapula sa pagdungaw.

Sa umaga’y ikaw nga at sa gabi ako’y ibong kumakanta.

Hindi pa naparirito ang aking kalasingan

kaya’t pagsisikapang ikaw ay mapangiti.

Libutin man ng aking kaalaman ang ikaw

na di mapaparang ng ninuman sa mundong ibabaw.

Kauhawan ko sa malalim na bugtong at sa akin ay may bumubulong.

Umuugong ang lupang may yapak mong malabong

at samantala’y ikaw na kasama pa ay napagsamantalahan.

O anong lihim mayroon ang isang tulad na salita?

Walang katulad o kapares man kahit hanapin ay di makita

sapagkat hindi nasusulat na maaaring uliting ilathala

ang malalim na salitang nais sabihin at matalinghaga.

Ilihim ko man, may tumutulak sa akin ay ako nga

na siyang makapagsasabi sa lihim ay ikaw nga.

Sa matatayog na alapaap o ulap ay maisumpang mahal kita.

Ang huling taon ko sa Kolehiyo

Chapter 2
Part 5

At mula dito, ay masasabi kong marami akong nakilalang mga tao ngunit lumilipas ang panahon, isang linggo o dalawa o tatlo o apat; dahil dito ay hindi ko sila nakikilala sa paglipas ng oras. Lumipas ang buwan hanggang sa nakilala ko si Melisa beinte anyos ang edad, isang maputing babae at marahil ay mas mataas kay sa akin, siya’y nananatili sa kanyang magulang at kapatid sa bansang Australia. Hiniling ko noon na magkaroon ako ng matinong kausap at hindi tumitingin sa pagkakaiba ng mga tao; maging mahirap man o mayaman, maging maputi o maitim, siya’y mapagkumbaba gaya ko, siya’y estudyante na gaya ko. Si Melisa ay aking kaibigan mula ng sa buwan ng Hunyo at paminsan minsan ay naguusap kami at binibigyan pansin ay mga bagay-bagay na hindi pa namin nalalaman gaya ng usapin ukol sa kani-kaniyang sarili at pag-ibig maging sa usaping pang pamilya ay hindi hadlang sa amin ang mag-usap at magkaroon ng mahusay at magandang pakikipagtalakayan sa isa’t-isa. Minsan na din naming napag-usapan ang ukol sa aming damdamin at dahil sa ako’y isang romantikong tao at mabait, may prinsipyo’t dignidad, may tapang at bukas ang isipan ay naitanong ko sa kanya kung ano ang hinahanap nya sa isang lalaki kapag siya’y ganap na indibidwal na at malaya. Sumagot sya ng ayon sa aking damdamin at gayu din sa hinahanap-hanap. Nais niyang magkaroon ng magandang buhay at pamilya, nais magka-anak sa iisang tao na kanyang iibiging tunay.Sinabi nya rin sa akin kung ano ang gusto nya at binanggit nyang gusto nyang yung taong mapagkumbaba, maibigin at may oras sa kanyang magiging asawa at naghahangad ng maayos na pangkabuhayan kahit na siya’y kayumanggi o maputi. Pinilit ko pang magtanong ngunit hindi ko nabanggit ang iba pa kung kaya’t minarapat kong tanungin sya ng halimbawa lamang at ang tanong ay ganito, “paano kung sabihin kong gusto kita at gusto morin ako ngunit hadlang ang lugar at layo ng landas natin sa isa’t-isa, kaya mo bang bigyan ng pansin ang akin damdamin?”, at ang sinagot nya ay ito, “hindi ko alam ngunit gusto hindi ibig sabihin nito na ayaw ko sayo at kung sakaling magkalapit lang tayo ng kinaroroonan ay walang imposible sating dalawa”. Natuwa ako sa kanyang sinserong sagot na bagaman ako’y hamak na maliit na tao ay may magandang puso ay hindi hadlang para iparating sa kanya ang aking munting nararamdaman sa maiksing panahon mula ng siya ay aking makilala at Nalulungkot dahil sa kalayuan ng landas namin sa isa’t-isa ay mahirap nga talaga ang humiling ng basta basta lamang, hiniling ko na makausap ang katulad nya at marahil ay wala ng susunod bukod pa rito. Naniniwala parin ako na malayo man ay kaya kong marating ang sing layo ng kanyang kinaroroonan. Madalas kaming naguusap sa kada uwi ko galing sa Unibersidad at hinahabol ko ang oras para lamang makipagusap sa kanya ay makita sya. Gusto ko siyang maging asawa. Minsan narin siyang nilamig ng kanilang panahon, binigyang pansin ko naman ito at upang masabi ko ang aking gustong iparamdam, nais ko siyang bigyan ng mahigpit na yakap at mainit na halik sa kanyang labi. Ang kanyang mga ngiti ay nagsisilbing hudyat na pagsaggot na oo. Ang bawat salita ay may kasabay na halik na gaya sa aking nakalipas na pag-ibig, oo sa aking nakalipas na pag-ibig. Gusto ko siya na maging ina ng aking magiging anak; marahil ay kambal sapagkat yun din ang nais niya. Ano kaya kung ako’y maging ganap na mayaman at kayang bilhin ang mga mamahaling bagay, kayang marating ang mga malalayo at kayang bisitahin ang nais puntahan, kaya nya kayang ibigay sa akin ang salitang “mahal”? Ang mga salitang binanggit ko ay tunay, ang bawat pangyayari, ang mga oras na aming pinagsaluhan bawat gabi ay kawiliwili. Ang aming pag-uusap ay magiging matagal habang sa kilala nya ako at kilala ko sya.

Ako at ang Matandang lalaki sa Tabing dagat.

Chapter 2
Part 2


Sa kasalukuyang panahon, isang binibini ang aking
nagustuhan kahit sa sandali ng pamamalagi sa lugar,
binihag ako ng kanyang kasimplehan, may mga hiyas sa
kanyang katawan, may magandang korte ng katawan, isang
pilibusterong binibini, sa kanyang mapupulang labi, ang kanyang
bilugang mga mata, ang kaibig-ibig na kilos. Kinabukasan
ay nabanaag ko, isang labong ng bulaklak na dala ng binata,
tinitigan ko lamang sila at hindi kumibo. Hindi ako kilala
ng dalagang iyon, isa syang magandang dilag sa aking paningin
at tangi kong inaalala kung ano ang pakiramdam ng
pagkakaroon ng isang nililigawang irog o magkaroon ng
isang kasintahan. Tumitingin lamang ako sa paligid, bawat
lakad at hakbang nila ay aking pinagmamasdan, sa isang
tahimik na lugar, nakaupo ako sa tabi at hinihintay ko
ang paglabas ng binibini sa kainan kasama ng kanyang
binata. Kinaiinggitan ko ang lalaking iyon, gusto ko
syang suntukin at itulak palayo o ihagis sa dagat, batukan
at kunin ang kamay ng dalaga. Ipinakikita naman ng aking
kilos na nahihiya akong tumingin sa mga mata ng dalaga.
Akin ngang sinabi, "sana ay pansinin nya ako kahit man lang
bigyan ako ng isang sulyap ay sya nang ikatutuwa ng aking
damdamin". Hinintay ko ang bawat sandali atdi naglaon ay
pinagbigyan ako ng tadhana sa aking kaliit-liitang hiling.
Sa oras ding yaon ay tumingin ako sa malayo, tangi kong
tinitingnan ang sinag ng araw sa banig ng dagat sa katahimikan
nito, ngunit sa pagkakatagal na pagtitig sa paglubog ng araw
kasabay ang walang hudyat na pag-papaalam ng dalaga,
walang iniwang ngiti, walang iniwan ng bakas ng pagsulyap,
walang iniwang bango ng kanyang katawan, wala. Hindi ko
alam kung ano ang susunod kong gagawin sa tabing dagat,
sa aking pananatili, o kung akin bang lilisanin ang lugar
sapagkat wala na ang dalaga sa lugar o mananatiling maghihintay
ng panibagong nginti at sulyap. At sa paglipas ng oras ay
unti-unti rin namang dumarami ang mga tao sa lugar,
palubog na ang araw at narito, isang matandang lalaki na
may dala-dalang pamingwitat mga pain. Pumili sya ng lugar
at naupo sa buhanginan malapit sa aking kinauupoan.
Kanyang inihanda ang pamingwit at nilagyan ng pain sa
kawit, kanyang inihagis ito sa malayo at naghintay ng ilang
sandali. Nagmuni ako, nag bakasakali, nag hintay ako, at
heto hinihila ng isda ang kawit at pagdakay tumayo ang
matandan at nang hinila nito ang kanyang pain ay wala
akong nakitang isda ni maliit na isda. Ikalawang pagkakataong
ay nilagyan nya ito ng pain sa kawit, inihanda at inihagis sa
malayo, umupo ang matanda at tumingin sa malayo, tanging
ako lamang ang nanonood sa matnda kung paano pagtiisan
ang paghihintay sa paghuli ng isda gait ang katutubong
pamingwit na gawa sa isang kawayan at tali. Muling may
isdang humila sa pamingwit at pagdakay tumayo ang matanda
at unti-unting hinila ang pamingwit, walang reaksyon ang mukha
ng matandang lalaki. Tanging nagpapatatag ng kanyang
pagtitiwala ay ang kaalamang hindi maaaring mawalang ang
mga isda sa dagat. Sa ikatlong pagkakataon ay nilagyan na muli
ng pain ang kanyang pamingwit at inihagis sa malayo, siya'y
umupo habang lumubog na ang araw. Sa pagkakataon na iyon
ay hindi nawawalan ng pagtitiis ang matanda. Swerte ang matandang
lalaki kung isa man lang na isda ang mahuli ng kanyang pamingwit
umabot ng ilang oras ang paghihintay at pagtitiis ng matandang lalaki.

Alexis 1960

Alexis in year 1960 chapter 1 "Maligayang Lakbay"

Maligayang Lakbay

chapter 1

Damdaming napapagod at nasasaktan. Pinipilit na ibangon ang mga tuhod mula sa kahirapan, at sa pag-iisa ay tahimik ang aking paligid iniisip ko kung papaano at ano ang aking gagawin. Pinipilit alamin kung bakit ganito ang naging aking buhay sa ngayon, natatanong sa sarili kung ano ba talaga ang gustong mangyari sakin ng Panginoon ko. Ayaw kong mabuhay ng walang dahilan ngunit sa pagsisikap kong malaman ang ganitong aspeto ay minarapat ko nalang hayaan ang tadhana na gawin ang kanyang mga balakin sa akin. Kalungkutan sa araw at gabi, katahimikan sa bawat oras. Hindi makatulog sa gabi sapagkat dinadalaw ako ng kung ano. Panalangin ko na sa abot ng aking makakaya at pagiging matapang ay malampasan ko ang hirap ng aking kalagayan. Puno na ang damdamin ko ng luha at nakita ko ang aking mga luha buhat sa langit na syang bumabaha sa lupa. Ayaw kong umiyak sa dahilang kinikimkim ko ang aking kalungkutan at pagdadalamhati at hinahayaan na mahupa ito. Kinakausap ang sarili bunsod ng pag-iisa, di makasalo ng iba sa ganang aking larawan. Hinahayaan ang puna ng bawat tao. Gaya ng aking ama na tinatapakan ang pagkatao ng mga nagsisilakihang pangalan sa baryo. Animo'y may pinag aralan nga't walang prinsipyo. Ang aking ama ay may prinsipyo gaya ko rin naman na matapang ang kalooban. Ginising ako ni ama upang alamin kung ano ang ibabayad ko sa kailangan ko at hindi naman ako nag atubiling sumagot sa kanya at pag dakay inabot ang perang dalawang libo ngunit nakikita ko sa mga mata nya ang mga luhang ayaw bumagsak upang di ko masaksihan ang kahirapan sa kanyang nararanasan. Alam ko kahit hndi nya sabihin dahil anak nya ako, bakas sa mukha nya ang hirap ng pagtitiis sa pang aapi ng mga tao sa kanya at sa tuwing nalulugmok at nalulungkot ang kanyang pag-ibig ay gayun din ang nararamdaman ko. Masakit isipin na kami ay apiapihan lamang sa harap ng tao ngunit batid ko na sa ganang kakayahan ay ipinamumungkahi din namin sa lahat na may silbi rin kami sa lipunan. Tinanatong ko ulit sa umaga kung bakit ganito ang pagising sa akin ng tadhana, ano ba talaga ang gustng mangyari sa amin ng panginoon ko. Masakit masaktan sa kamay ngunit mas masakit sa damdamin kung makikita ko ang aking minamahal na nalulungkot, aalis ako sa umaga at maghahanap ng panibagong gawain sa dahilang kinakailangan ang utos ng aking magulang para sa kinabukasan namin. At ng natapos na ay nangyari ang sumunod na araw.. Umaga nanaman at nagmumuni, sa malayong silanganan ay inalala ang nakaraan. Napansin kong maraming mga dalagang naggagandahan, kanilang ipinabungad ang balat ng porselana sa madla, kanila rin namang ipinabungad ang pagpapasikip ng kanilang mga suso. Alam ko ang layunin nila, bakit ka mag mamaganda sa madla kung wala kang motibo at sa may di kalayuan ay may mahangin na ihip sa dakong kaliwa ko at harap. Hindi ko sinadyang makita ang kanilang mga hita bagaman wala akong ginagawa, yumukod ako sa likuran. Pinalilibutan ng maraming dalaga na may mga kolerete sa kanilang katawan, hapit ang damit at hapit ang pantalon, bakas ang magandang hubog ng kanilang katawan, may mga mapupulang pisngi at ang mga labi, may mababangong ligaya. Gusto kong tikman ang isa at pagkatapos ay ang isa rin naman, gusto kong matikman ang sarap ng ligaya sa sandaling oras, isang oras o hanggang limang oras ay ang paghahambog ko. Maalindog ako pag dating sa romansa at pinang gigigilan ko ang babaeng may pamigkis sa susong malaki, habit at bakas ang magandang hubo ng katawan ngunit inisip ko na pagkatrapos kong man na gawin iyon ay anong mangyayari sa akin. Ganun parin at walang magandang mangyayari, mararamdaman mo lang ang ligaya sa sandali ngunit hnidi ang tunay na hinahangad ng magandang puso.

Ayaw ko itong gawin pero narito ang demonyo sa paligid at naghahanap ng kanyang masisila at makakasama sa impierno. Sa kabila ng lahat ng ito, nag titiis ako hanggang makahanap ako ng isang birhen sapagkat siyang kapuri-puri magpakailanman at bukod dito, nais kong baguhin ang kabataan ko at magsimula ng panibaong buhay ngunit humahadlang ang tadhana sa balak kong ito. "Bakit kaba ganyan Alexis?", ito ang tinatanong ng konsensya ko. "Ano ba talaga ang gusto mo, magbagong buhay habang bata pa o magpakasawa muna habang bata pa? sabi mo noon sa sarili mo nais mong magbago pero hindi naman pala natutupad bunsod ng maraming tukso at pagkakaabala sa isip mo". "Tila marami kang gustong mangyari sa buhay mo at hindi mo maintindihan ang mismong nilalaman ng iniisip mo!." Minsang naitanong sa sarili na, "kung mamamatay lamang ako ay ayaw ko namang dumating sa oras na mamamatay ako sa sarili kong kamay". Sinabi ng sarili, "gusto kong ilibing ang aking katawan at mag pahinga na lamang kung wala rin namang akong kabuluhan sa lupa, gusto kong bumalik sa alabok, gusto ko sanang kunin ang kaluluwa ko ng Pangioon ko, gusto kong maging alagad ng kabutihan pag akyat ko sa langit". Malamig sa akin ang gabi, di ko mahawakan ang malambot na hangin, tititig nalang ba ako sa ulap upang makawasan ang patak ng luha at manatili sa mata na lamang? Sa may malapit na tanawan ng bituin sa alangit, ako ay naka tayo at malalim ang iniisip. Parang gusto kong umiyak pero ayaw ko, gusto bang sabihin ng puso ko na walang nag- mamahal sa akin? Ano ba talaga ako sa mata ni ina'y? natatakot ako na sa bandang huli ay pabayaan lang ako ni ina'y at ako'y maging palabo'y sa lansangan (lumuluha..) Pero sambit ng aking dibdib na bago man iyon mangyari ay patatatagin ko ang aking damdamin kahit na walang magmahal sa akin at sarili ko lamang ay lalayo ako at maghahanap ng kasiyahan ko sa buhay. Mariin kon rin namang sinasabi sa aking sarili na may silbi rin naman ako pero tawagin mo ang aking pagalan at darating ako at sa oras na hndi ako mahagilap ninoman ay hindi ko sasadyaing di sumipot sa pagkakataon. Naghanap ako ng binibini ngunit wala akong makita, aking siyang binigyang pansin ngunit hindi ako pinakinggan, ako'y nagpakitang baba ng loob upang masaksihan ng kanyang puso ang aking pakiramdam ngunit hindi pala ito ang naging batayan sa sandali datapwat may mga bagay silang tinatangkilik liban sa mga sinabi ko. Kanilang iniibig ang mga nag gagandahang lalaki, may pera at mayaman, naililibot ng kanyang irog ang irog at nadadala ng mabulaklak na pananalita at nagbubunga ng sandaling saya. O ang tao nga'y may kanya kanyang gusto at ayaw, iniisip ko na sana ay mawakasan ko ang lahat ng ito at mapagtagumpayan ko sapagkat gusto kong maramdaman ang malaking ganti ng langit sakin kung ako man ay sasabak sa kasamaan ng tao. Silang mga tao ay namamata at nang aapi, sabihin man ng kanilang labi o hindi ay marunong akong makiramdam, marunong mahiya at marunong umunawa. Lumapit ako sa dalaga dahil gusto kong mag pahangin, lumayo siya na sa kanyang dahilan at iniisip ay maaari ko siyang bastusin, maaaring nakawan, lumalayo siya dahil hindi nya ako kilala, minamata ako ng kanyang mga mata na parang gusto niyang sabihing "sino ba ito at naririto sa tabi ko, sana umalis kana diyan!" malinaw ang lahat sa akin, iniintindi ko na lamang ang kanilang iniisip sa akin pero ano man ang kanilang ipuna sa pagkatao ko ay malulungkot ako ngunit ang pagkatao ko ay hndi mawawala't magbago man. Ala una ng madaling araw ay nananatiling gising ang aking diwa, nagbabakasakaling may marinig sa sasabihin ng bulong ng isip. Nasaksihan ko ang kasamaan nga, naririto't hindi nalalaman ng marami na may makapangyarihang tao sa lupa at siyang ginagawang bato ang mga pusong puspos ng maka mundong nais. Lulan ng malaking pag-iisip ko ay ang bagabag, bumabagabag sa aking ulo, kinakalabit ng di kawasang pag-gising sa gabi at araw, pinaiikot ng ulo ang katawan sa higaan, hindi makatulog at di malabanan ang walang humpay na lakas ng sariling diwa. Natatakot ako sa kung anong mangyayari sa wakas ng lupa at sa dagat o bago man mangyari ang lahat ng ito ay ipinananalangin na huwag maabutan ng dilim ang mga matang nananalaysay sa liwanag, ramdam ng aking pag-iisip ang bagabag at ang dala nitong gulo sa balat ng alabok, tinatanong sa mismong sarili kung sino ang taong yaon o ano ang gagawin niya sa oras na dumating ang kanyang masayang araw ng pag-dalaw sa mga kaluluwang naninirahan nang buhay. Sarili kong konsensya ang siyang tumatakot sa akin, sa aking kaluluwa, sa aking diwa,.....oh bagabag sa isipan ko; kailan ka mawawala at titigil ng iyong pag-dalaw. May tanglaw ang gabi at may tanglaw ang umaga, sinong papanig sa dilim at sinong papanig sa liwanag? Bagabag sa isipan ko, "malalaman ko ba kung ako'y tulog ay babalik na sa alabok?", "iminumulat ko ang mga mata ko at ako'y bumabangon, isang panibagong araw ang sasapit" Alas dos ng madaling araw, tila sariwa ang gunita ko, walang ihip ng hangin, ni pagkagutom, ni pagka-uhaw, ni antok man ay di ko maramdaman, tanging pawis ang nanalaytay sa aking mukha, nakaupo't nagiisip, natatakot sa sariling higaan, sambit sa sarili, "ayaw ko pang matulog pero hinahamak ako para humimlay na, hinamamak din naman ako upang mag- isip pa", tinanong sa sarili, "ganito ba ang aking kapasidad sa buhay, ganito ba ang takbo ng aking buhay, ganito ba kung papaanong ako ay bigyang bagabag sa isipan ko? ganito ba,ganito ba...?", lahat ng ito ay siya kong tinanong ng walang humpay. Kinapootan ko ang gabi sapagkat ako'y binabagabag ng lalaking yaon, datapwat nalalaman ng sarili na hindi pa tapos ang lahat ng ito. Kinapopootan ko ang gabi ng aking bagabag.

Ang mga sinabi ni Alexis ay ito: "Ang pagbisita mo ay siya kong ikatutuwa, makinig ka sa aking mga bulong ng labi, may mapulang labi, may mabilis na pagtibok ng matikas na dibdib". "Magpahangin ka't magpalamig sa hangin, tumitig ka sa paligid mo at sa mga patay sinding ilaw ng pascua". "Makikita mo ang pita ng iyong laman sa sandaling ikaw ay mag isa't walang magawa, hinahanap ng iyong laman ang panan daliang nais, ang pita ng iyong laman ay nariyan na. "Halina sa aking piling, lumapit ka, hubarin mo ang iyong kasuotan. "Manginig ka sa aking gagawin; ang iyong bulaklak na kung sariwa'y masarap sa dila", "hawakan mo ang aking mga kamay, yakapin mo ang aking katawan at ramdamin ang init sa akin, idikit mo sa aking matikas na dibdib ang iyong malaking dibdib, iparamdam mo sa akin ang iyong kalibugan ng iyong katahimikang basag; tumingin sa mata at nagbabadya ng pangahas na pita ng laman at malalim na pagnanasa". "Iyong basain ang laman, maganda't masarap kung iyong hihipuin"; "hipuin mo pa ng iyong mga kamay ang buo mong katawan,nariyan na; mananatili ang bango sa iyong bigkis sa dibdib; dadamhin ko ang iyong mga hita, ibuka mo at ipakita sa aking mga mata at nangangahas na pita ng aking mga laman. "Halikan mo ako sa aking leeg, sa tenga, sa labi, sa dibdib, sa puson pababa; hayaang isipin ng iyong isipan ang libog, hayaang gawin ng iyong kamay ang ninanais na paghipo sa maselang katawan,… bahala ka". Lalasapin ko ang pawis nating dalawa, magsaya tayo’t huwag hayaang masayang ang oras,; ihiga mo pa ang iyong katawan mahal ko, ang libog ng iyong katawan na kaaya-ayang pagmasdan. “May dilim pa sa ilalim ng buwan at ang buwan ay tila mga mata ng pusa sa pangil ng dilim”. “Marahan kong ipapatong ang nag-iinit kong katawan sa iyo oh dalaga”, masikap kong paliligayahin ka sa gabi ng iyong pagbisita, tikman nating dalawa ang ating libog, pakinggan mo ang bawat uyog at ingay na tumatapik sa balat mo… masarp….ibabaon ko at magbibigay ng mas lalong masarap….masarapnarito na..! narito na…!; oh ang buhay natin, gaya ng isang nagniningas na apoy at pagdakay ubos na ang nakasalang gatong, manghihina ang ningas at tuluyang magdidilim ng kasalukuyan; iyong dagdagan ang kanyang baga at magniningas ng mainit”. “Pagod na ako dalag, ibinuhos ko na ang aking lakas mapaligaya lamang kita oh mahal ko, sa uulitin… sa uulitin pang muli….hanggang sa iyong muling pagbisita oh pita, magpahinga natayo, ipikit na ang mga mata…. ipikit na…”. Malapit nanamang sumapit ang araw ng Pascua, marami nanamang may pera, abala sa mga paghahanda ng panibagong bilihin, mga panibagong kagamitan at gadyet na binalutan ng ibat-ibang dekorasyon at desayn na pang - regalo, panibagong kasuotan, panibagong galaan sa gimikan, panibagong pabango, pitong araw na lamang ay sisibol na kasi ang araw ng Pascua. Sabik na akong makapag-gala kasama ang aking pamilya, o di kaya ay mga kaibigan, ang kanilang irog sa buhay; sa tabing-dagat; mga naggagandahang ilaw, mga ilaw na nakasabit sa bawat punong madaanan at hindi na alintana ang ingay ng mga karwahe’t sasakyan. Sa maynila nga ay maraming nagsisulputang mga kainan at mga parke, madilim man ay masayang pagmasdan dahilan ng dalang ningning sa bawat tanaw ng mga mata. May nalalaman ako na kanilang ginagasta ang mga pera datapwat hndi alintana ang kamahalan ng mga yaon, masasarap na mga pagkain, mga taong dinudumog ang bawat bagay at lugar na sa kanilang mga mata ay dumaraan, iba na ang naaamoy at nararamdaman kong atmuspera. Naririnig ko na ang mga putukan at ningning na sumasaimpapawid at sa kapaligiran, bitbit ng mga murang edad ang mga pulbura’t pangsindi, nagliliwanag ang kalangitan sa gabi, may mga kantahan kasabay ang mga handang serbesa, may mga pulutang dala ang mga kaututang dila, ibinabandera ang ingay mailabas lamang ang nais na kasiyahan; minsanan lamang kasi ito. May nalalaman din naman ako, may mga taong simple lang mamuhay sa bawat taon, sampung pansit kanton na binili ni manang sa tindahan, isang malaking plato nay may ispageti at isang pitsel na may laman ng dyus ang mga ihahanda ni ama at ina’y pitong araw bago sumapit ang araw ng Pascua. Pitong araw bago sumapit ang araw ng Pascua, knikanyang mga ikinakanta ng mga kababaihan at kalalakihan pati narin ang mga batang nasa lansangan ng bawat gabi ay may kanikanyang kantang inihahandog sa bawat kabahayan. “sa may bahay, ang aming bati; meri-krismas na maluwalhati, ang pag-ibig ang siyang naghari, araw-araw ay magiging pasko lagi, ang sandipo napagparito, hihingi po ng aginaldo at kung sakaling kami’y perwisyo, pasensya na kayo kami’y namamasko…… ”, ang kanta ng mga bata sa harap ng bahay.

May naririnig ako ay may nakikita, may nararamdaman ako, at may dalang pasan. Sana nga ay araw-araw ay Pasko, narinig ko ang mga ikinanta na may dalang magandang himig sa aking dalawang tainga. Inisip kong ang tunay na pasko ay wala sa iba, nasa naghihinagpis at pagsa sakripisyong pagbuhos ng dugo sa kanilang mga balat, ginagawang pawis ang bawat dugong nananalaytay kay itay, tinatanong ang sarili, “ano ba talaga ang tunay na araw ng pasko?, may pag-ibig ang bawat isa?, ang pasko ba ay para sa araw lamang ng disyembre?, sinasabi nilang tahimik ang gabi kung pasko at banal ang gabi?”. Nalalaman ko din naman, ginawa nilang ordinaryong oka- syon ang pasko, ginawang okasyon at hindi ginawang parte ng buhay sa araw-araw na pamumuhay, akin ngang narinig, “hmig pasko’y laganap, mayroong sigla ang lahat, wala ng kalungkutan….”,sinabi ko sa sarili, “hindi totoo ito”, may mga taong nananatiling malungkot kahit dumapit ang araw ng Pascua. Sa pagbalik sa nakaraan, nalalaman ko ang himig ng sinasabi ng bawat tao; inihahanda na ang mga pangunahing dadalhin sa araw ng pasko, ipagdidiwang ang araw ng pasko at pagmano kay lolo’t lola, ninong at ninang, kuya at ate, nanay at tatay, batang kapatid, pamangkin at mga inaanak, mga tradisyong hindi mawawala. Batid ko sa aking sarili Alexis, ipagdi- diwang ko ang okasyong ito, nais ko sanang makita lamang ang masasayang tao, nagkakasamang mga pamilya, walang lungkot at tanging saya ang namu- mukadkad sa bawat puso ng marami, nais ko sanang magliwaliw na may dadalang pera, kumain lamang at uminom hindi ng alak, bumili ng gamit na mapapakina bangan sa huli, magbigay ng mga di magagamit na pera o bagay man. Lugod kong ikatutuwa ito ngunit ikalulungkot ko namang wala akong kasama sa paglakbay, ibubuhos ko baga ang aking mga luha dahilang walang kasama sa buhay o titiisin ang kalungkutang yaon hanggang pumanaw ang araw ng Pascua Alexis? Nais ko rin namang matikman ang saya nila na gaya kong walang halos pasko sa damdamin, at may lungkot na bakas sa aking mga mukha. Lumipas na ang mga araw na nagdaan, lumipas na din ang mga kalungkutan, ngunit di ako pinapatakas ng mga ito. Sa aking pagliliwaliw, pilit parin akong ginagambala sa aking pag-iisa, sa isipan ko'y nais kong sabihin na bakit sa lahat ng mga tao na nasa lupa ay ako pa ang napiling gambalain, ginagambala nga ba o may nais iparating sa akin ang langit? Iginigiit ko sa aking sarili na ako'y masaya ngunit nakapasakim ang paligid sa akin, may mga matang nakatitig na di kanais nais, mga mga galaw na di katanggap-tanggap. Liban sa aking paglalakad, may isang lugar akong nakita, isang tahimik na lugar, napakagandang pagmasdan at ito nga, binilang ko ang ilaw sa lugar at ang bilang ay labindalawang ilaw, sa gabi ay napapasailalim ang isang romantikong kulay, sa araw ay napapasailalim ang katahimikan. Binagtas ko ang lugar, lumabas ako at nabilang ko ang mga lakad ko, isang humigit kumulang isang daan at dalawamput walo ang bilang ng hakbang bago ako makarating sa aking parating inuuwian, madalas kong tanawin ang dagat kung saan nais kong magpalipas ng panahon, panahon ng pag-iisa, mga kalungkutan, kasiyahan, pagdaramdam o pighati. Minsan na akong umupo sa harap niyaon at tinititigan ko lamang ang araw hanggang sa pagbaba nito, may liwanang ang kalangitan, napakabuti ang pagbibigay sinag sa karamihan, tuwing tititig ako sa bagay na iyon ay sinasabi ko sa aking sarili na sana ay may taning na ang aking buhay upang maranasan ko ang di kawasang pagpapahinga ng aking katawan, gusto kong humimlay ng mahabang panahon, hindi ko pinananatili ang luha sa aking mga mata bagkus isang patak lamang ay maaari ko nang ilabas ang pighati ng aking puso. Labis kong iniisip na malulungkot lang ako kung mawawala rin lamang ako, ayaw kong iwan ang aking ina at ama, mas tatanggapin kong iwan nila ako at lakbayin ang hirap na kanilang naranasan sa kanilang pagtatanda. May kamalayan sa aking paggunita na aking iniisip, paano kung ako ang mawawala, ano ang kanilang sasabihin? O giliw ko, tulungan akong lampasan ang aking naranasang hirap at pighati, kanila na akong itinataboy sa liwanag, kanila na akong iwinawaksi sa apoy, kung di man ay hndi ako mamamatay nang hindi lumalaban, mas nanaising mamatay kaysa mawala ang aking dangal.

Pitaka

Chapter 2
Part 1

Isang magandang araw ang sa akin ay bumati, isang sinag
ng araw, mga alapaap na tahimik, may katahimikan, may
kalungkutan. Mga nagmumugtong mga mata na naghihintay
sa mga luhang lalabas sa kanyang mga mata. Ano ang kanyang
iniisip at ano ang kanyang nais iparating? tanging imahinasyon
at pagmumuni-muni lamang kanyang katabi sa araw-araw at
hindi ito magiging hadlang upang siya'y pabagsakin maging ito
ay mahirap man o mabigat na pasanin sa kanyang buhay, isang
inspirasyon ang kanyang dinadala, hindi niya pinananatiliang
bumagsak ang kanyang mga tuhod buhat ng kahirapan, oo ang
kahirapan ang sa kanya'y naghimok upang subukin ang lahat ng
hindi nalalaman ng kanyang sarili. Sinabi ko sa aking sarili, nais ko
sanang tumugtog ng magandang kanta upang mabawasan lamang
kahit kaunti ang aking nararamdamang sakit, at nais ko ring
maglakbay patungo sa iba't-ibang dako ng Pilipinas pati narin
sa ibang bansa masilayan ko lamang ang aking pagkabinata ngunit
sa kabila ng mga ito, isang malunkot na mukha ang naipapakita sa
tuwing nag-iisa. Pinagtatawanan nila ako, hinihimok sa mali at
hindi ko ito pinapansin, kinakantyawan ng karamihan sa mga
mapuputi at mayayaman sa iba't-ibang salin ng lahi sila ay nagmula.
Tinatanggap ko ang kanilang ganti datapwat hindi ko sila gagantihan
ng anumang masama. At sa araw din yaon ay iniisip ko kung papaano
ako magiging matatag na pader na kahit ano ialang bagyo man ang
dumaan ay nakatindig parin ako, iniisip ko rin kung papaano ako
magiging matatag na pader na kahit ilang lindol man ang dumaan
ay nakatayo parin ako sa lupa. Hinihintay ko kung kailan at saan
ako makakarating sa pamamagitan niya na nagbigay sa akin ng
buhay mula sa pasimula ng aking buhay, ito'y kaliit-liitan. Parati
kong iniisip kung pinagkakaitan ako ng tadhana, walang kasintahan,
walang pera, walang kapanalig, walang kausap, walang kasiyahan,
walang asawa, ako'y nag-iisa at walang kasama subalit may pananalig
at siya ang aking parating kapanalig sa araw man o sa gabi at gayun
pa man ay may malaki akong pasasalamat sa kanya sa itaas.
Pinakikisamahan ako ng mga tao dahil sa nakikita nilang
kalungkutan at pag-iisa sa aking mga mata, tanging mata ko
lamang ang ginagamit ko upang makita ko ang mga masasayang
bagay sa paligid ko. Masaya ang nararamdaman ko sa tuwing
marami akong nakikitang mga kakaibang bagay tulad ng mga taong
nagsasaya sa hapon at umaga pati nari sa gabi, umuup lang ako
sa tabi at tinititigan sila at kahit ako'y nagugutom at umuutang
sa mga taong maaari kong lapitan ay ginagawa ko maitawid ko
lamang ang sarili ko sa kagipitan at sa tag-gutom dahil sa ito pa
lamang ang nakikita kong paraan.

Alexis 1960

Ika-9 ng gabi

Part 10

ika-9 ng gabi, buwan ng Pebrero nang ako ay nakauwi
galing sa paaralan. Madalas akong pansinin ng
karamihan sa dakong kaliwa, kanan, likod, harap,
tila walang araw na hindi ko maririnig ang kanilang
mga sinambit na wika sa akin. Isa rin naman itong
kalugod lugod para sa akin sa dahilanang mabuti at
napapansin nila ako kahit sa anu mang paraan, mapa
matanda man, mapabata man sila, walang pinipiling
kasarian. Tuwing tinatanaw ko ang mga punong
matataas sa ligid ng lugar na siyang kinaaarian ni
Reyes ay di ko mapigilan ang aking sarili na tumitig sa
mga ganda ng mga punong yaon kahit na sila'y mga
matatanda na o ang mga kababaihan at kalalakihan na
nagsisiupo sa tabing puno ay sya kong tinitingnan. Sa
umaga ay lumilitaw ang karamihan sa dakong di maintindihan,
sa tanghali ay nagpapahinga sa bilog na mga bato at sa gitna
ay ang puno, sa hapon ay naglilitawan ang mga magagandang
dilag, nariyan sa Cruz, Laura, at Magdalena, nariyan din ang
mga mestisong lalaki na walang ginawa kundi ang makihalubilo
sa mga ibang tao at makipagtawanan kasabay ang kwentuhan
at tinitingnan ang mga bawat babaeng dumaraan. Kapansin
pansin rin naman sa pagsakop ng dilim sa liwanang ang mga
nagsisilarong mga kababaihan at kalalakihan pati narin ang
mga bakla sa dalawang espasyong berde, nagsisiliparang mga
bola, mga dilaw na kasuotan sa gabi at sa dakong kanan na
iyon ay ang mga nagpapawisang mga tao na tumatakbo
balik-balik, kapansin pansin rin sa gabi ang mga ilaw ng
parke na may labindalawang sinag na may mga katabing
mga punong matatanda kaharap ang isang imahe ng birheng
babae na si MAria. Dumapit na ang gabi at sinimulan kong
ilakad ang aking mga paa, madalas akong dumadaan sa
kahabaang ilog, may tulay patungong Escolta. Dumadaan
ako sa Casa Rocha kung saan malapit ang labasan ng
Intramuros, may mga kalesang nakaparada na naghihintay
ng mga pasahero, Si señora at señorito at nariyan lamang
na nagpapalamig. Sadyang may kagandahan ang lugar na
madalas kong pinupuntahan, batid ko na doon ako maglilibot
at maghahanap ng isang babaeng aking pakakasalan habangbuhay.
Nagpasya ako sa sarili, na aking ipaglalaro ang aking magiging
anak sa lugar na ito kung saan ako nagliwaliw at nagbuhos ng
mga kalungkutan ko sa buhay, may mga puno ng buko, may
magagandang ilaw sa hilera, may mga istatwang nakatayo,
isang araw sa malayong dagat.

-Alexis
1960

Pitong araw bago sumapit ang araw ng Pascua (Pag-iisa)

Part 8

Sana nga ay araw-araw ay Pasko, narinig ko ang
mga ikinanta na may dalang magandang himig sa
aking dalawang tainga. Inisip kong ang tunay na
pasko ay wala sa iba, nasa naghihinagpis at pagsa
sakripisyong pagbuhos ng dugo sa kanilang mga balat,
ginagawang pawis ang bawat dugong nananalaytay kay
itay, tinatanong ang sarili, “ano ba talaga ang tunay na
araw ng pasko?, may pag-ibig ang bawat isa?, ang
pasko ba ay para sa araw lamang ng disyembre?, sinasabi
nilang tahimik ang gabi kung pasko at banal ang gabi?”.
Nalalaman ko din naman, ginawa nilang ordinaryong oka-
syon ang pasko, ginawang okasyon at hindi ginawang
parte ng buhay sa araw-araw na pamumuhay, akin
ngang narinig, “hmig pasko’y laganap, mayroong sigla
ang lahat, wala ng kalungkutan….”,sinabi ko sa sarili,
“hindi totoo ito”, may mga taong nananatiling malungkot
kahit dumapit ang araw ng Pascua. Sa pagbalik sa nakaraan,
nalalaman ko ang himig ng sinasabi ng bawat tao; inihahanda
na ang mga pangunahing dadalhin sa araw ng pasko,
ipagdidiwang ang araw ng pasko at pagmano kay lolo’t
lola, ninong at ninang, kuya at ate, nanay at tatay, batang
kapatid, pamangkin at mga inaanak, mga tradisyong
hindi mawawala. Batid ko sa aking sarili Alexis, ipagdi-
diwang ko ang okasyong ito, nais ko sanang makita
lamang ang masasayang tao, nagkakasamang mga
pamilya, walang lungkot at tanging saya ang namu-
mukadkad sa bawat puso ng marami, nais ko sanang
magliwaliw na may dadalang pera, kumain lamang at
uminom hindi ng alak, bumili ng gamit na mapapakina
bangan sa huli, magbigay ng mga di magagamit na pera
o bagay man. Lugod kong ikatutuwa ito ngunit ikalulungkot
ko namang wala akong kasama sa paglakbay, ibubuhos
ko baga ang aking mga luha dahilang walang kasama sa
buhay o titiisin ang kalungkutang yaon hanggang pumanaw
ang araw ng Pascua Alexis? Nais ko rin namang matikman
ang saya nila na gaya kong walang halos pasko sa damdamin,
at may lungkot na bakas sa aking mga mukha. (Itutuloy.....)

-Alexis
1960

Pitong araw bago sumapit ang araw ng Pascua

Part 7


Malapit nanamang sumapit ang araw ng Pascua, marami
nanamang may pera, abala sa mga paghahanda ng panibagong
bilihin, mga panibagong kagamitan at gadyet na
binalutan ng ibat-ibang dekorasyon at desayn na
pang - regalo, panibagong kasuotan, panibagong
galaan sa gimikan, panibagong pabango, pitong araw
na lamang ay sisibol na kasi ang araw ng Pascua. Sabik
na akong makapag-gala kasama ang aking pamilya, o
di kaya ay mga kaibigan, ang kanilang irog sa buhay; sa
baywalk; mga naggagandahang ilaw, mga ilaw na
nakasabit sa bawat punong madaanan at hindi na alintana
ang ingay ng mga karwahe’t sasakyan. Sa maynila nga ay
maraming nagsisulputang mga kainan at mga parke,
madilim man ay masayang pagmasdan dahilan ng
dalang ningning sa bawat tanaw ng mga mata. May
nalalaman ako na kanilang ginagasta ang mga pera
datapwat hndi alintana ang kamahalan ng mga yaon,
masasarap na mga pagkain, mga taong dinudumog ang
bawat bagay at lugar na sa kanilang mga mata ay
dumaraan, iba na ang naaamoy at nararamdaman
kong atmuspera. Naririnig ko na ang mga putukan at
ningning na sumasaimpapawid at sa kapaligiran, bitbit
ng mga murang edad ang mga pulbura’t pangsindi,
nagliliwanag ang kalangitan sa gabi, may mga kantahan
kasabay ang mga handang serbesa, may mga pulutang
dala ang mga kaututang dila, ibinabandera ang ingay
mailabas lamang ang nais na kasiyahan; minsanan lamang
kasi ito. May nalalaman din naman ako, may mga taong
simple lang mamuhay sa bawat taon, sampung pansit
kanton na binili ni manang sa tindahan, isang malaking
plato nay may ispageti at isang pitsel na may laman ng
dyus ang mga ihahanda ni ama at ina’y pitong araw bago
sumapit ang araw ng Pascua. Pitong araw bago sumapit
ang araw ng Pascua, knikanyang mga ikinakanta ng mga
kababaihan at kalalakihan pati narin ang mga batang nasa
lansangan ng bawat gabi ay may kanikanyang kantang
inihahandog sa bawat kabahayan. “sa may bahay, ang
aming bati; meri-krismas na maluwalhati, ang pag-ibig
ang siyang naghari, araw-araw ay magiging pasko lagi,
ang sandipo napagparito, hihingi po ng aginaldo at kung
sakaling kami’y perwisyo, pasensya na kayo kami’y
namamasko…… ”, ang kanta ng mga bata sa harap ng bahay. (itutuloy.....)

-Alexis
1960

Bisita

Part 6

Ang mga sinabi ni Alexis ay ito: "Ang pagbisita mo
ay siya kong ikatutuwa, makinig ka sa aking mga
bulong ng labi, may mapulang labi, may mabilis na
pagtibok ng matikas na dibdib". "Magpahangin ka't
magpalamig sa hangin, tumitig ka sa paligid mo at sa
mga patay sinding ilaw ng pascua". "Makikita mo ang
pita ng iyong laman sa sandaling ikaw ay mag isa't
walang magawa, hinahanap ng iyong laman ang panan
daliang nais, ang pita ng iyong laman ay nariyan na.
"Halina sa aking piling, lumapit ka, hubarin mo ang
iyong kasuotan. "Manginig ka sa aking gagawin;
ang iyong bulaklak na kung sariwa'y masarap sa dila",
"hawakan mo ang aking mga kamay, yakapin mo ang
aking katawan at ramdamin ang init sa akin, idikit mo
sa aking matikas na dibdib ang iyong malaking dibdib,
iparamdam mo sa akin ang iyong kalibugan ng iyong
katahimikang basag; tumingin sa mata at nagbabadya
ng pangahas na pita ng laman at malalim na pagnanasa".
"Iyong basain ang laman, maganda't masarap kung
iyong hihipuin"; "hipuin mo pa ng iyong mga kamay
ang buo mong katawan,nariyan na; mananatili ang
bango sa iyong bigkis sa dibdib; dadamhin ko ang
iyong mga hita, ibuka mo at ipakita sa aking mga
mata at nangangahas na pita ng aking mga laman.
"Halikan mo ako sa aking leeg, sa tenga, sa labi, sa
dibdib, sa puson pababa; hayaang isipin ng iyong
isipan ang libog, hayaang gawin ng iyong kamay
ang ninanais na paghipo sa maselang katawan,…
bahala ka". Lalasapin ko ang pawis nating dalawa,
magsaya tayo’t huwag hayaang masayang ang oras,;
ihiga mo pa ang iyong katawan mahal ko, ang libog ng
iyong katawan na kaaya-ayang pagmasdan. “May
dilim pa sa ilalim ng buwan at ang buwan ay tila mga
mata ng pusa sa pangil ng dilim”. “Marahan kong
ipapatong ang nag-iinit kong katawan sa iyo oh dalaga”,
masikap kong paliligayahin ka sa gabi ng iyong pagbisita,
tikman nating dalawa ang ating libog, pakinggan mo
ang bawat uyog at ingay na tumatapik sa balat mo…
masarp….ibabaon ko at magbibigay ng mas lalong
masarap….masarapnarito na..! narito na…!; oh ang
buhay natin, gaya ng isang nagniningas na apoy at
pagdakay ubos na ang nakasalang gatong, manghihina
ang ningas at tuluyang magdidilim ng kasalukuyan;
iyong dagdagan ang kanyang baga at magniningas ng
mainit”. “Pagod na ako dalag, ibinuhos ko na ang aking
lakas mapaligaya lamang kita oh mahal ko, sa uulitin…
sa uulitin pang muli….hanggang sa iyong muling pagbisita
oh pita, magpahinga natayo, ipikit na ang mga mata….
ipikit na…”. (Itutuloy.....)

-Alexis
1960

Bumabagabag sa isip ni Alexis

Part 5


Ala una ng madaling araw ay nananatiling gising ang
aking diwa, nagbabakasakaling may marinig sa
sasabihin ng bulong ng isip. Nasaksihan ko ang
kasamaan nga, naririto't hindi nalalaman ng marami
na may makapangyarihang tao sa lupa at siyang
ginagawang bato ang mga pusong puspos ng maka
mundong nais. Lulan ng malaking pag-iisip ko ay ang
bagabag, bumabagabag sa aking ulo, kinakalabit ng di
kawasang pag-gising sa gabi at araw, pinaiikot ng ulo
ang katawan sa higaan, hindi makatulog at di malabanan
ang walang humpay na lakas ng sariling diwa.
Natatakot ako sa kung anong mangyayari sa wakas
ng lupa at sa dagat o bago man mangyari ang lahat
ng ito ay ipinananalangin na huwag maabutan ng
dilim ang mga matang nananalaysay sa liwanag,
ramdam ng aking pag-iisip ang bagabag at ang
dala nitong gulo sa balat ng alabok, tinatanong sa
mismong sarili kung sino ang taong yaon o ano ang
gagawin niya sa oras na dumating ang kanyang
masayang araw ng pag-dalaw sa mga kaluluwang
naninirahan nang buhay. Sarili kong konsensya ang
siyang tumatakot sa akin, sa aking kaluluwa, sa aking
diwa,.....oh bagabag sa isipan ko; kailan ka mawawala
at titigil ng iyong pag-dalaw. May tanglaw ang gabi
at may tanglaw ang umaga, sinong papanig sa dilim
at sinong papanig sa liwanag? Bagabag sa isipan ko,
"malalaman ko ba kung ako'y tulog ay babalik na sa
alabok?", "iminumulat ko ang mga mata ko at ako'y
bumabangon, isang panibagong araw ang sasapit"
Alas dos ng madaling araw, tila sariwa ang gunita
ko, walang ihip ng hangin, ni pagkagutom, ni pagka-
uhaw, ni antok man ay di ko maramdaman, tanging
pawis ang nanalaytay sa aking mukha, nakaupo't
nagiisip, natatakot sa sariling higaan, sambit sa sarili,
"ayaw ko pang matulog pero hinahamak ako para
humimlay na, hinamamak din naman ako upang mag-
isip pa", tinanong sa sarili, "ganito ba ang aking kapasidad
sa buhay, ganito ba ang takbo ng aking buhay, ganito ba
kung papaanong ako ay bigyang bagabag sa isipan ko?
ganito ba,ganito ba...?", lahat ng ito ay siya kong tinanong
ng walang humpay. Kinapootan ko ang gabi sapagkat ako'y
binabagabag ng lalaking yaon, datapwat nalalaman
ng sarili na hindi pa tapos ang lahat ng ito. Kinapopootan
ko ang gabi ng aking bagabag. (itutuloy.....)

-Alexis
1960

Ang gabi ng araw ng Sabado

Part 4


Malamig sa akin ang gabi, di ko mahawakan ang
malambot na hangin, tititig nalang ba ako sa ulap
upang makawasan ang patak ng luha at manatili
sa mata na lamang? Sa may malapit na tanawan
ng bituin sa alangit, ako ay naka tayo at malalim
ang iniisip. Parang gusto kong umiyak pero ayaw
ko, gusto bang sabihin ng puso ko na walang nag-
mamahal sa akin? Ano ba talaga ako sa mata ni ina'y?
natatakot ako na sa bandang huli ay pabayaan lang
ako ni ina'y at ako'y maging palabo'y sa lansangan
(lumuluha..) Pero sambit ng aking dibdib na bago
man iyon mangyari ay patatatagin ko ang aking
damdamin kahit na walang magmahal sa akin at
sarili ko lamang ay lalayo ako at maghahanap ng
kasiyahan ko sa buhay. Mariin kon rin namang
sinasabi sa aking sarili na may silbi rin naman ako
pero tawagin mo ang aking pagalan at darating ako
at sa oras na hndi ako mahagilap ninoman ay hindi
ko sasadyaing di sumipot sa pagkakataon. Naghanap
ako ng binibini ngunit wala akong makita, aking
siyang binigyang pansin ngunit hindi ako pinakinggan,
ako'y nagpakitang baba ng loob upang masaksihan
ng kanyang puso ang aking pakiramdam ngunit hindi
pala ito ang naging batayan sa sandali datapwat may
mga bagay silang tinatangkilik liban sa mga sinabi ko.
Kanilang iniibig ang mga nag gagandahang lalaki, may
pera at mayaman, naililibot ng kanyang irog ang irog
at nadadala ng mabulaklak na pananalita at nagbubunga
ng sandaling saya. O ang tao nga'y may kanya kanyang
gusto at ayaw, iniisip ko na sana ay mawakasan ko ang
lahat ng ito at mapagtagumpayan ko sapagkat gusto
kong maramdaman ang malaking ganti ng langit sakin
kung ako man ay sasabak sa kasamaan ng tao. Silang
mga tao ay namamata at nang aapi, sabihin man ng
kanilang labi o hindi ay marunong akong makiramdam,
marunong mahiya at marunong umunawa. Lumapit
ako sa dalaga dahil gusto kong mag pahangin, lumayo
siya na sa kanyang dahilan at iniisip ay maaari ko siyang bastusin,
maaaring nakawan, lumalayo siya dahil hindi nya ako
kilala, minamata ako ng kanyang mga mata na parang
gusto niyang sabihing "sino ba ito at naririto sa
tabi ko, sana umalis kana diyan!" malinaw ang lahat
sa akin, iniintindi ko na lamang ang kanilang iniisip
sa akin pero ano man ang kanilang ipuna sa pagkatao
ko ay malulungkot ako ngunit ang pagkatao ko ay
hndi mawawala't magbago man. (itutuloy.....)

-Alexis
1960

Ang alindog sa malayong Silanganan

Part 3


Umaga nanaman at nagmumuni, sa malayong silanganan
ay inalala ang nakaraan. Napansin kong maraming mga
dalagang naggagandahan, kanilang ipinabungad ang balat
ng porselana sa madla, kanila rin namang ipinabungad ang
pagpapasikip ng kanilang mga suso. Alam ko ang layunin
nila, bakit ka mag mamaganda sa madla kung wala kang
motibo at sa may di kalayuan ay may mahangin na ihip sa
dakong kaliwa ko at harap. Hindi ko sinadyang makita ang
kanilang mga hita bagaman wala akong ginagawa, yumukod
ako sa likuran. Pinalilibutan ng maraming dalaga na may mga
kolerete sa kanilang katawan, hapit ang damit at hapit ang
pantalon, bakas ang magandang hubog ng kanilang katawan,
may mga mapupulang pisngi at ang mga labi, may mababangong
ligaya. Gusto kong tikman ang isa at pagkatapos ay ang isa
rin naman, gusto kong matikman ang sarap ng ligaya sa
sandaling oras, isang oras o hanggang limang oras ay ang
paghahambog ko. Maalindog ako pag dating sa romansa
at pinang gigigilan ko ang babaeng may pamigkis sa susong
malaki, habit at bakas ang magandang hubo ng katawan
ngunit inisip ko na pagkatrapos kong man na gawin iyon ay
anong mangyayari sa akin. Ganun parin at walang magandang
mangyayari, mararamdaman mo lang ang ligaya sa sandali
ngunit hnidi ang tunay na hinahangad ng magandang puso.
Ayaw ko itong gawin pero narito ang demonyo sa paligid
at naghahanap ng kanyang masisila at makakasama sa impierno.
Sa kabila ng lahat ng ito, nag titiis ako hanggang makahanap ako
ng isang birhen sapagkat siyang kapuri-puri magpakailanman at
bukod dito, nais kong baguhin ang kabataan ko at magsimula
ng panibaong buhay ngunit humahadlang ang tadhana sa balak
kong ito. "Bakit kaba ganyan Alexis?", ito ang tinatanong ng
konsensya ko. "Ano ba talaga ang gusto mo, magbagong buhay
habang bata pa o magpakasawa muna habang bata pa?
sabi mo noon sa sarili mo nais mong magbago pero hindi
naman pala natutupad bunsod ng maraming tukso at
pagkakaabala sa isip mo". "Tila marami kang gustong
mangyari sa buhay mo at hindi mo maintindihan ang mismong
nilalaman ng iniisip mo!." Minsang naitanong sa sarili na,
"kung mamamatay lamang ako ay ayaw ko namang dumating
sa oras na mamamatay ako sa sarili kong kamay". Sinabi ng sarili,
"gusto kong ilibing ang aking katawan at mag pahinga na
lamang kung wala rin namang akong kabuluhan sa lupa,
gusto kong bumalik sa alabok, gusto ko sanang kunin ang
kaluluwa ko ng Pangioon ko, gusto kong maging alagad ng kabutihan
pag akyat ko sa langit." (itutuloy.....)

-Alexis
1960

Ang umaga sa Disyembre

Part 2

Gaya ng aking ama na tinatapakan ang pagkatao
ng mga nagsisilakihang pangalan sa baryo. Animo'y may
pinag aralan nga't walang prinsipyo. Ang aking ama ay
may prinsipyo gaya ko rin naman na matapang ang kalooban.
Ginising ako ni ama upang alamin kung ano ang ibabayad ko sa
kailangan ko at hindi naman ako nag atubiling sumagot sa kanya at
pag dakay inabot ang perang dalawang libo ngunit
nakikita ko sa mga mata nya ang mga luhang ayaw
bumagsak upang di ko masaksihan ang kahirapan sa
kanyang nararanasan. Alam ko kahit hndi nya sabihin
dahil anak nya ako, bakas sa mukha nya ang hirap ng
pagtitiis sa pang aapi ng mga tao sa kanya at sa tuwing
nalulugmok at nalulungkot ang kanyang pag-ibig ay
gayun din ang nararamdaman ko. Masakit isipin na
kami ay apiapihan lamang sa harap ng tao ngunit
batid ko na sa ganang kakayahan ay ipinamumungkahi
din namin sa lahat na may silbi rin kami sa lipunan.
Tinanatong ko ulit sa umaga kung bakit ganito ang
pagising sa akin ng tadhana, ano ba talaga ang gustng
mangyari sa amin ng panginoon ko. Masakit masaktan
sa kamay ngunit mas masakit sa damdamin kung makikita
ko ang aking minamahal na nalulungkot, aalis ako sa
umaga at maghahanap ng panibagong gawain sa dahilang
kinakailangan ang utos ng aking magulang para sa
kinabukasan namin.(itutuloy.....)

-Alexis
1960

Rumurupok na bato; and unang kabanata ni Alexis 1960

Damdaming napapagod at nasasaktan. Pinipilit na
ibangon ang mga tuhod mula sa kahirapan, at
sa pag-iisa ay tahimik ang aking paligid iniisip ko
kung papaano at ano ang aking gagawin.
Pinipilit alamin kung bakit ganito ang naging
aking buhay sa ngayon, natatanong sa
sarili ano ba tlg ang gustong mangyari sakin
ng Panginoon ko. Ayaw kong mabuhay ng
walang dahilan ngunit sa pagsisikap kong malaman
ang ganitong aspeto ay minarapat ko nalang
hayaan ang tadhana na gawin ang kanyang mga
balakin sa akin. Kalungkutan sa araw at
gabi, katahimikan sa bawat oras, Hindi
makatulog sa gabi sapagkat dinadalaw ako ng
kung ano. Panalangin ko na sa abot ng aking
makakaya at pagiging matapang ay malampasan
ko ang hirap ng aking kalagayan. Puno na ang
damdamin ko ng luha at nakita ko ang aking mga
luha buhat sa langit na syang bumabaha sa lupa.
Ayaw kong umiyak sa dahilang kinikimkim ko
ang aking kalungkutan at pagdadalamhati at
hinahayaan na mahupa ito. Kinakausap
ang sarili bunsod ng pag-iisa, di makasalo ng
iba sa ganang aking larawan. Hinahayaan ang
puna ng bawat tao.....(itutuloy.....)

-Alexis
1960